{"id":3587,"date":"2019-11-18T10:58:41","date_gmt":"2019-11-18T10:58:41","guid":{"rendered":"https:\/\/zorrola.be\/nl\/?page_id=3587"},"modified":"2025-04-18T09:08:42","modified_gmt":"2025-04-18T09:08:42","slug":"rolpatronen","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/zorrola.be\/nl\/rolpatronen\/","title":{"rendered":"Rolpatronen en genderstereotypen"},"content":{"rendered":"

Mensen spelen verschillende rollen in hun leven. Zo de rol van leerling of student, leerkracht of leidinggevende, (mee)moeder of -vader (m\/v\/x). Meestal kiezen we die rollen zelf, maar soms ook niet. Dan kiezen de rollen ons op basis van een patroon, zoals ons geboortegeslacht, onze leeftijd, beperking of etnische afkomst.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n

<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n

Synoniem: sociale verwachtingspatronen<\/strong>
De verwachtingen van een samenleving ten aanzien van mensen met een gemeenschappelijk kenmerk. <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Wanneer de rollen de mensen kiezen dan spelen uitsluitend meisjes met poppen en jongens met auto’s. Dan verkleden meisjes zich in prinsessen en zijn jongens koene ridders met zwaarden. Later worden meisjes verpleegkundige en jongens ingenieur. Dan poetsen gekleurde vrouwen bij witte mensen, in scholen en bureaus, verblijven personen met een beperking allemaal in een home en worden alle homo’s life style <\/em>coach en lesbiennes voetballer. <\/p>\n\n\n\n

\"Een<\/figure>
\n
<\/div>\n\n\n\n

Het proces waarmee dit gebeurt, heet socialisatie<\/span>. Dan geven ouders, opvoeders en leerkrachten, maar ook de media, allerlei signalen over welke rollen voor ons zijn weggelegd, als meisje of jongen, wit of zwart, als seksuele of etnische minderheid en\/of als persoon met of zonder beperking.<\/p>\n\n\n\n

Het proces waarmee deze rollen worden veralgemeend tot alle personen met dezelfde persoonskenmerken, heet stereotypering. Als we denken in stereotypen dan denken we gemakshalve dat bijvoorbeeld alle meisjes zwak en emotioneel zijn en alle jongens stoer en heldhaftig.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Genderrollen<\/h3>\n\n\n\n

Rollen en vooral genderrollen worden doorgegeven van generatie op generatie. Vaak staan we er niet bij stil en glijden we als ‘van nature’ in een traditionele genderrol.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Dan gaan vrouwen, meer dan mannen, deeltijd werken om voor de kinderen te zorgen en het huishouden doen. Of, in geval van zieke ouders, nemen vrouwen de rol van mantelzorger op. Mannen doen de klusjes in huis. En wanneer heterokoppels samen een huis bouwen, speelt de man ‘als van nature’ de rol van toezichter. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n

Mediageletterdheid en wijsheid<\/h3>\n\n\n\n

Aan een traditionele genderrol is nochtans weinig natuurlijk, en al helemaal niet in een geïndustrialiseerde samenleving waar kennis primeert op lichamelijke kracht. Genderrollen zijn door mensen gemaakt en mensen houden ze in stand. Dit gebeurt meestal onbewust. We zien bij onze ouders een rolpatroon en we imiteren dat wat ons vertrouwd is. <\/p>\n\n\n\n

Maar soms worden rollen en in het bijzonder genderrollen bewust in stand gehouden omdat iets of iemand er baat bij heeft. Zo bij de stereotiepe rol dat mannen ‘van nature’ (wereld)leiders zijn, ambitieus, atletisch, assertief, dominant en onafhankelijk. En meisjes eerder affectief zijn, gevoelig, meelevend, vriendelijk, vrolijk, loyaal, meegaand, inschikkelijk en afhankelijk. Dan gaat het over macht, gaande van wereldmacht, commerciële macht tot seksuele macht over anderen.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n<\/div>
\"Wereldleiders<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"Bovenaan<\/figure>
\n
<\/div>\n\n\n\n

Genderrollen in reclame en media<\/h3>\n\n\n\n

Gender<\/span> rolpatronen zijn door mensen gemaakt. Het zijn sociaal-culturele constructen. Ze komen voor in de maatschappij en als de media ze overnemen, vormt dat een vicieuze cirkel. Dan versterken de media de genderrollen en\/of houden zij deze in stand.<\/p>\n\n\n\n

Zo in films, tv-series, games en reclame waar je, afgezien van enkele uitzonderingen, mannen de actiehelden ziet spelen en vrouwen decor zijn, lustobject of trofee en\/of zwakke wezens die bescherming verdienen. Waar meisjes zorgen en emoties tonen, jongens stoer zijn en hun emoties bedwingen. Waar je overwegend vrouwen in de privésfeer ziet, thuis bij de kinderen, en mannen in de publieke sfeer, aan het werk of op avontuur. <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n

Blauw en roze in reclame<\/h2>\n\n\n\n

Het doorgeven van rollen en in het bijzonder van gender<\/span> rolpatronen begint van bij de geboorte. Jongens krijgen een blauw, meisjes een roos pakje aan. Ook speelgoed en alle reclame er rond is sterk genderafhankelijk. <\/p>\n\n\n\n

Speelgoed om huishoudelijke en verzorgende activiteiten te imiteren, is vooral roze. Speelgoed voor tuinactiviteiten, wetenschap en techniek, is meestal blauw of donker van kleur. <\/p>\n<\/div>

\"Speelgoedafwassetje,<\/figure><\/div>\n\n\n\n
\"Speelgoedmicroscoop,<\/figure>
\n
<\/div>\n\n\n\n

Technisch speelgoed, zoals een computer die toch roze is, heeft veelal minder functionaliteiten dan een blauw model. <\/p>\n\n\n\n

Zo duwt de blauw\/roze constructie meisjes eerder in passieve, huiselijke en verzorgende rollen en jongens in actieve rollen van actie, assertiviteit, ontdekking, wetenschap, techniek en avontuur. Dan zijn jongens brandweermannen, sterk en onafhankelijk en zijn meisjes warm, zacht, mooi, zorgzaam en gevoelig. <\/p>\n\n\n\n

Dan veroveren jongens hun prinses en wachten meisjes tot ze veroverd worden. <\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\n

Binair<\/h3>\n\n\n\n

Ouders die menen dat kinderen, ongeacht hun geboortegeslacht, alle kansen moeten krijgen om de wereld en hun talenten te verkennen, voelen de druk van de blauw-roze marketing. Die marketing wil koste wat het kost de binariteit van de geslachten in stand houden. Dit gebeurt via gender<\/span> gedifferentieerd speelgoed, maar soms ook in geval van twee identieke producten, zoals balpennen, schoenen, textiel en sportartikelen. Want ook dat verkoopt. <\/p>\n\n\n\n

Enkel de prijs kan variëren. Meestal in het nadeel van vrouwen. Op het internet noemt dit fenomeen dan ook cynisch ‘discriminatietaks’ of ook nog ‘de roze taks’.<\/p>\n<\/div>

\"Verpakking<\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Voor het overige is het vooral de bedoeling van marketeers dat in gezinnen het broertje de neus ophaalt voor roze. Dat jaagt ouders naar de winkel om nieuw speelgoed te kopen. <\/p>\n\n\n\n

Het maakt ook dat ouders voor zichzelf, hun kinderen en vrienden alsnog bevestigen dat meisjes en jongens ‘van nature’ totaal anders zijn en ook anders behandeld moeten worden. Vandaag via het speelgoed waarmee ze spelen, later in geval van studie- en beroepskeuze.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Deskundig of leek?<\/h2>\n\n\n\n

Tot zo’n dertig jaar geleden waren de media erg gender<\/span> rolbevestigend. Figuren zoals Xena: Warrior Princess<\/em>, Mega Mindy, Mulan, Dora de Ontdekker <\/em>en Merida <\/em>bestonden nog niet. Van genderneutrale poppen was evenmin sprake. <\/p>\n\n\n\n

\n
\n

In reclame zag je uitsluitend vrouwen het huishouden doen en voor de kinderen zorgen. Vrouwen waren per definitie leek, mannen deskundig, wetenschappelijk en technisch onderlegd. Mannen legden uit met welk product vrouwen de was en plas moesten doen en de toestellen onderhouden.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n
\n
\"Een<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
<\/div>\n\n\n\n

Voor het overige zag je weinig vrouwen in reclame, tenzij in de rol van lustobject (zie objectificatie<\/a>). <\/p>\n\n\n\n

Ook op de werkvloer zag je in reclame zelden een vrouw en al helemaal niet als leidinggevende. Je zag vrouwen hoogstens als secretaresse of stereotiep als het domme blondje op de werkplek. <\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

\n
\n